“Waarom maken fruittelers eigenlijk geen appelmoes van hun minderwaardige fruit?” Met deze vraag opent de inspiratiegids van Boerenbond over de samenwerking tussen land- en tuinbouw en de sociale economie.
Ze legt hiermee een structurele uitdaging bloot: heel wat land- en tuinbouwers lopen voortdurend op de tippen van hun tenen. Elke dag zijn er taken die of voor overuren zorgen of niet, of niet naar wens, uitgevoerd worden. Tegelijk blijven op het bedrijf kansen liggen door een gebrek aan arbeidskrachten. Dat remt de ontwikkeling van het agrarisch bedrijf.
Tegelijk zijn er mensen die op zoek zijn naar werk, maar moeilijk toegang vinden tot de reguliere arbeidsmarkt.
Wat als die twee realiteiten elkaar kunnen versterken? Anne-Marie Vangeenberghe van Boerenbond vzw ging op onderzoek, sprak onder andere met Mirto en bundelde haar inzichten in een inspiratiegids die één ding duidelijk maakt: de kansen zijn er én ze zijn groter dan we denken.
TWEE WERELDEN DIE ELKAAR NODIG HEBBEN
De studie maakt duidelijk dat beide sectoren vertrekken vanuit een andere logica, maar net daardoor complementair zijn.
Aan de ene kant staan landbouwbedrijven die geconfronteerd worden met structurele arbeidskrapte, nood hebben aan flexibiliteit, zeker in piekperiodes en opportuniteiten zien, maar ze niet altijd kunnen realiseren.
Aan de andere kant bevinden zich maatwerkbedrijven en zorginstellingen die werk creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, activiteiten afstemmen op de mogelijkheden van hun medewerkers en actief op zoek zijn naar zinvolle en haalbare opdrachten
De gids benadrukt dat deze werelden elkaar vandaag nog onvoldoende vinden, ondanks het duidelijke potentieel.
WAAR ZIT DE MEERWAARDE?
Op basis van diverse diepte-interviews met landbouwers en organisaties uit de sociale economie wordt een brede waaier aan mogelijke samenwerkingen in kaart gebracht.
Het gaat onder meer om:
- teelt- en oogstwerk (planten, snoeien, oogsten)
- verwerking van producten (snijden, koken, persen, verpakken)
- logistieke en ondersteunende taken
- onderhoud en groenbeheer
Wat opvalt, is dat vooral repetitieve en arbeidsintensieve taken bijzonder geschikt zijn. Volgens de gids zijn maatwerkers net sterk in dit type werk en leveren ze, na een inloopperiode, een constante kwaliteit.
Daarnaast wordt ook gewezen op een belangrijk strategisch voordeel: samenwerking maakt het mogelijk om nieuwe activiteiten op te starten zonder zware investeringen in automatisatie. Met andere woorden: wat vandaag niet haalbaar lijkt, kan dat morgen wél worden.
Binnen dit verhaal spelen maatwerkbedrijven een cruciale rol. Zij fungeren als brug tussen beide werelden en nemen een groot deel van de organisatie en begeleiding op zich.
De gids beschrijft hoe landbouwers via maatwerkbedrijven toegang krijgen tot begeleide teams van betrokken medewerkers zonder personeelsadministratie hoeven te voeren om op die manier flexibel te kunnen opschalen of afbouwen
“Je hebt personeel zonder personeelsadministratie”, wordt het treffend samengevat.
Die ontzorging blijkt in de praktijk een belangrijke troef, zeker voor bedrijven die al onder druk staan.
MIRTO IN DE PRAKTIJK: MAATWERK ALS MEERWAARDE
Ook Mirto wordt in de inspiratiegids aangehaald als voorbeeld van hoe deze samenwerking concreet vorm krijgt.
Met vestigingen in onder meer Drongen en Eeklo, midden in een sterke agrovoedingsregio, werkt Mirto al samen met verschillende landbouw- en tuinbouwbedrijven.
Teams van Mirto worden ingezet voor uiteenlopende taken, zoals enten, snoeien en opbinden in boomkwekerijen en onderhoud van groenbekleding op landbouwbedrijven. Daarnaast kunnen bedrijven ook beroep doen op de infrastructuur van Mirto zelf, voor onder meer herverpakken en afwegen van producten, assemblage en verwerking en logistieke ondersteuning.
Wat daarbij opvalt, is de flexibiliteit van het model. Werk kan zowel op locatie bij Mirto als op het landbouwbedrijf zelf worden uitgevoerd, afhankelijk van de noden.
De gids benadrukt bovendien dat maatwerkbedrijven zoals Mirto openstaan voor nieuwe samenwerkingen en actief meedenken over hoe opdrachten haalbaar kunnen worden gemaakt.
MEER DAN EEN ECONOMISCHE KEUZE
“Samenwerken met de sociale economie is niet alleen een pragmatische oplossing voor arbeidskrapte. Het verandert ook de manier waarop we naar ondernemen en naar het groeimodel van bedrijven kijken”, zo schrijft Anne-Marie Vangeenberghe.
Bedrijven die deze stap reeds gezet hebben en samenwerken met een maatwerkbedrijf, getuigen van meer betrokkenheid op de werkvloer, een andere kijk op werk en organisatie, waarbij maatschappelijke waarde aan belang wint, een sterkere lokale verankering en een grotere focus op mogelijkheden, zowel in mensen als in activiteiten.
REALISME: DREMPELS EN AANDACHTSPUNTEN
Tegelijk blijft de gids realistisch. Samenwerking vraagt inspanning en is niet zonder uitdagingen.
Zo wordt onder meer gewezen op: verschillen in werkritme (bv. vaste werkuren vs. piekbelasting in landbouw), de nood aan duidelijke communicatie en taakafbakening en een leercurve aan beide kanten. Ook het kostenplaatje komt aan bod. Maatwerk kan duurder lijken dan seizoenarbeid, maar wanneer alle factoren worden meegenomen – administratie, flexibiliteit, vervanging bij ziekte – ontstaat een genuanceerder beeld.
De aanbeveling is dan ook om het volledige plaatje te bekijken en niet enkel de uurprijs, zo zie je al snel de meerwaarde. Belangrijk is vooral om te starten. Met een duidelijke opdracht, een proefperiode en de bereidheid om samen te leren en bij te sturen. De pragmatische aanpak, die in veel landbouwbedrijven aanwezig is, blijkt in de praktijk essentieel.
VAN INSPIRATIE NAAR ACTIE
De conclusie van de studie is helder: de goesting is er, langs beide kanten. Nu komt het erop aan om die samenwerking verder uit te bouwen.
Samenwerking tussen landbouw en sociale economie is geen nicheverhaal. Het is een antwoord op meerdere maatschappelijke uitdagingen tegelijk: arbeidskrapte, inclusieve tewerkstelling en duurzaam ondernemerschap.
We willen graag Boerenbond bedanken voor het initiatief en de samenwerking in dit onderzoek. Door deze studie en inspiratiegids wordt een belangrijke stap gezet in het zichtbaar maken van de mogelijkheden én het verlagen van de drempels.
Hier vind je de volledige inspiratiegids
De inspiratiegids kan je downloaden op de pagina van boerenbond.be via onderstaande link, zo kom je alles te weten over de samenwerkingsmogelijkheden tussen land- en tuinbouwbedrijven en de sociale economie.
VOOR DEZE KLANTEN SPEELDEN WE HET AL MÉT PLEZIER KLAAR:
